გაზეთ“ ივერიის“პირველი კორესპონდენტის ვარლამ ჩერქეზიშვილის მეუღლე, ფრიდა ფონ ბულო, ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და თავდადებული ფიგურაა ქართულ-ევროპული ურთიერთობების ისტორიაში. მისი ცხოვრება ნამდვილი დრამაა, რომელიც სავსეა სიყვარულით, პოლიტიკური ბრძოლით და უცხო ქვეყნის (საქართველოს) მიმართ საოცარი ერთგულებით.
ვინ იყო ფრიდა ჩერქეზიშვილი ?
ფრიდა წარმოშობით გერმანელი არისტოკრატი იყო. იგი გახლდათ განათლებული, პროგრესულად მოაზროვნე ქალი, რომელიც თავის დროზე აქტიურად იყო ჩაბმული ევროპულ ინტელექტუალურ და ანარქისტულ წრეებში. სწორედ ამ გარემოში, ემიგრაციაში მყოფმა ვარლამ ჩერქეზიშვილმა — ცნობილმა ქართველმა ანარქისტმა და პუბლიცისტმა — გაიცნო იგი.
ქართველი გერმანელის” თავდადება
ფრიდა არ იყო მხოლოდ “მეუღლის ჩრდილში” მყოფი ქალი. მან მთელი თავისი ენერგია და რესურსი საქართველოს დამოუკიდებლობისა და ქართული კულტურის პოპულარიზაციას მიუძღვნა:
საქართველოს ხმა ევროპაში: ფრიდა ვარლამთან ერთად ლონდონში ცხოვრებისას აქტიურად თანამშრომლობდა ბრიტანულ პრესასთან. იგი წერდა სტატიებს საქართველოს ისტორიასა და რუსეთის იმპერიის მიერ ქართველების ჩაგვრაზე.
: 1905 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც საქართველოში რეპრესიები მძვინვარებდა, ფრიდამ ჩამოაყალიბა კომიტეტები და აგროვებდა შემოწირულობებს დაზარალებული ქართველი გლეხების დასახმარებლად. იგი სწავლობდა ქართულ ენას და ცდილობდა ქართული მწერლობის ნიმუშების ევროპული მკითხველისთვის გაცნობას . აღსანიშნავია, რომ სწორედ მანვე დააკავშირა ილია ჭავჭავაძე და იმდროინდელი ქართული ინტელიგენცია მარჯორი უორდროპთან.
აღსანიშნავია, რომ 1910 წელს ვარლამ ჩერქეზიშვილი მონაწილეობდა ლონდონში გამართულ მსოფლიო ჩაგრულ–დაპყრობილ ხალხთა საერთაშორისო კონფერენციაში და იცავდა საქართველოს უფლებებს. ხოლო კონფერენციაში მდივნობას ვარლამს მისი ფრანგი მეუღლე – ფრიდა ჩერქეზიშვილი უწევდა .
ერთგულება სიცოცხლის ბოლომდე
1918 წელს, საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, წყვილი სამშობლოში დაბრუნდა. ფრიდამ საქართველო თავის მეორე სამშობლოდ აღიარა. თუმცა, 1921 წლის გასაბჭოების შემდეგ, მათ კვლავ ემიგრაციაში წასვლა მოუწიათ.
ვარლამ ჩერქეზიშვილის გარდაცვალების შემდეგ (1925 წელს, ლონდონში), ფრიდას ცხოვრება ძალიან დამძიმდა. მიუხედავად სიღარიბისა და მარტოობისა, მას არ შეუწყვეტია ზრუნვა ვარლამის არქივსა და საქართველოს ინტერესებზე.
მნიშვნელოვანი ფაქტი
ფრიდა ფონ ბულო იმდენად იყო შეყვარებული საქართველოზე, რომ ანდერძის თანახმად, მისი სურვილი იყო, მისი ნეშტი ვარლამის გვერდით დაესვენებინათ . მისი გარდაცვალების შემდეგ, ქართველმა ემიგრანტებმა ყველაფერი გააკეთეს, რომ ეს პატივისცემა დაეფასებინათ.
ფრიდა ჩერქეზიშვილი (როგორც მას ხშირად მოიხსენიებდნენ) დარჩა სიმბოლოდ იმისა, თუ როგორ შეიძლება სხვა ეროვნების ადამიანმა საკუთარ თავზე მეტად შეიყვაროს უცხო ქვეყანა და მისი თავისუფლებისთვის იბრძოლოს.